Öncelikle şunu söyleyeyim: Ankara ziyaretimiz, sadece bir “hayırlı olsun” ziyareti değildi. Aslında özel halk otobüsü sektörünün bugününü ve yarınını ilgilendiren çok önemli başlıkların masaya yatırıldığı verimli bir program oldu. Hem sektörümüz adına umutlarımızı tazeledik hem de yıllardır çözülemeyen sorunlarımızı bir kez daha en yetkili isimlere aktarma fırsatı bulduk.
Cuma günü İstanbul’dan beş şirket olarak Ankara’ya gittik. Amacımız, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu’nda (TŞOF) Başkan Vekilliği görevine seçilen TÖHOB Başkanımız Sayın Ercan Soydaş’ı tebrik etmekti. Kendisine yeni görevinde başarılar diledik. Sağ olsun bizi son derece samimi ve sıcak bir şekilde ağırladı. Ayrıca Sayın Mehmet Yiğiner’in de bizleri bir araya getirmesi, sektör adına yapılacak değerlendirmeler açısından oldukça önemliydi.
Ben uzun yıllardır bu sektörün içindeyim. Şunu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki, Ercan Soydaş’ın bugün TŞOF Başkan Vekili olması sadece şahsi bir başarı değildir. Bu, özel halk otobüsü sektörü adına çok önemli bir kazanımdır. Belki de yıllardır yakalayamadığımız en büyük fırsatlardan biridir. Çünkü geçmişe baktığımızda özel halk otobüsçüleri olarak ulaşamadığımız birçok makam vardı. Çalamadığımız kapılar, anlatamadığımız sorunlar vardı. Son üç beş yıldır ise Ercan Başkan’ın gayretleri sayesinde Ankara’da gidilmedik kurum, görüşülmedik bürokrat, çalınmadık kapı neredeyse kalmadı. Sorunlarımız artık doğrudan muhataplarına aktarılıyor. Elbette bütün sorunlar bir anda çözülmüyor ama en azından artık sesimizi duyurabiliyoruz. Bu bile sektör açısından önemli bir gelişmedir.
Ziyaretimizin en önemli gündem maddelerinden biri ise ücretsiz 65 yaş üstü yolcu taşımacılığı kapsamında devlet tarafından yapılması gereken destek ödemeleriydi. Yaklaşık iki yılı aşkın süredir bu ödemeleri alamıyoruz. Oysa biz bu hizmeti aksatmadan vermeye devam ediyoruz. Vatandaşımızı mağdur etmiyoruz ama sektör olarak ciddi mağduriyet yaşıyoruz.
Burada altını özellikle çizmek istediğim bir konu var. 2014 yılında ücretsiz ulaşım yasası çıktığında ilgili bakanlıklarla yapılan görüşmelerde bu desteğin bir hibe olduğu ifade edildi. Ancak bu “hibe” kelimesi yanlış anlaşılmamalıdır. Bu ödeme kimsenin lütfu değildir. Kimsenin keyfine göre verilecek bir destek değildir. Bu, kamu adına verilen ücretsiz hizmetin karşılığıdır. Yani devletin sosyal politika kapsamında vatandaşına sunduğu ücretsiz ulaşım hizmetinin maliyetine katkıdır.
Son iki yıldır ise ÖTİS sistemi gerekçe gösterilerek bu ödemeler yapılmadı. Açık konuşmak gerekirse burada ciddi bir haksızlık yaşandı. Bunun sorumlusu Büyükşehir Belediyesi midir, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı mıdır, başka bir kurum mudur; bunu ilgili makamlar değerlendirsin. Ama ortada değişmeyen tek gerçek var: Bu sektörün hakkı olan ödeme yapılmadı.
Bugün Gelinen Noktadan Umutluyuz
Ercan Başkan’ın yürüttüğü yoğun temaslar sayesinde dosyanın önemli bir aşamaya geldiğini görüyoruz. İnşallah çok uzun sürmeden bu ödemelerin yapılacağına dair güçlü bir beklentimiz oluşmuş durumda. Bu gerçekleşirse hem sektör nefes alacak hem de büyük bir mağduriyet giderilmiş olacak.
Ankara’da konuştuğumuz bir diğer önemli başlık ise uzun yıllardır tartışılan Mülkiyet Kanunu oldu. Bu konu artık dördüncü yılına girdi. İstanbul özel halk otobüsü esnafı olarak bu konuda duruşumuz başından beri çok nettir ve hiçbir zaman değişmedi.
Türkiye’de yaklaşık 6 bin 300 ruhsata dayalı, süresiz çalışma hakkına sahip esnaf bulunuyor. Bunun dışında Türkiye’nin büyük bölümünde ise süreli çalışma sistemi uygulanıyor. Biz hiçbir zaman süreli çalışan meslektaşlarımıza karşı olmadık. Onların 29 yıl mı olur, 49 yıl mı olur; buna da itiraz etmedik. Çünkü onların mevcut sistemi bu şekilde kurulmuş.
Bizim itiraz ettiğimiz nokta tamamen farklıdır. Biz yıllardır süresiz hakla çalışan bir esnaf grubuyuz. Bugün çıkarılacak yeni bir düzenlemeyle bize belirli bir süre sınırı getirilmesini doğru bulmuyoruz. Çünkü bu mevcut kazanılmış hakkımızın geriye götürülmesi anlamına gelir. Ankara’da da bunu açıkça ifade ettik. Eğer süreli çalışanlar için bir düzenleme yapılacaksa elbette yapılsın. Buna kimsenin itirazı yok. Ama bizim talebimiz çok açık: Ya mevcut süresiz hakkımız korunsun ya da sistem tamamen gönüllülük esasına dayansın. İsteyen yeni sisteme geçsin, isteyen mevcut hakkıyla devam etsin. Bunun hem hukuki hem de vicdani açıdan en doğru çözüm olduğuna inanıyoruz.
Aslında bu Mülkiyet Kanunu talebinin çıkış noktası da süreli çalışan esnafın beklentileridir. Onların taleplerinin karşılanmasına elbette saygı duyuyoruz. Ancak bir grubun mağduriyetini giderirken başka bir grubun kazanılmış hakkını ortadan kaldırmak da doğru değildir.
Diğer Önemli Konu İse Araç Yenileme Maliyetleri
Bugün bir toplu taşıma aracının fiyatı herkesin bildiği gibi oldukça yüksek seviyelere ulaştı. Esnafımız büyük fedakârlıklarla hizmet vermeye çalışıyor. Geçmiş yıllarda araç yenilemelerinde uygulanan KDV avantajları sektöre ciddi katkı sağlıyordu. Bugün ise farklı bir tabloyla karşı karşıyayız. Biz hasılat esaslı vergilendirme sistemi içerisinde çalışıyoruz. Yani KDV oranımız yüzde 1,5. Buna rağmen yeni araç aldığımızda yüzde 20 KDV ödüyoruz. Ortada çok açık bir çelişki var. Bu konuyu yaklaşık bir yıldır TÖHOB olarak sürekli gündemde tutuyoruz. Sayın Ercan Soydaş’ın öncülüğünde Maliye Bakan Yardımcısı ile yaptığımız görüşmelerde de bu talebimizi ayrıntılı şekilde anlattık.
Talebimiz son derece makul. Belediye sınırları içerisinde toplu taşıma hizmeti veren esnafa, beş yılda bir yapılacak araç yenilemelerinde KDV muafiyeti ya da en azından KDV indirimi sağlanması. Bakan Yardımcımız da konunun farkında olduklarını ifade etti. Ekonomik şartların zorluğunu bildiklerini, toplu taşıma hizmetinin kamu açısından önem taşıdığını ve bu konuda çalışma yapacaklarını söyledi. Biz de bu açıklamaları olumlu buluyoruz.
Çünkü bugün kaliteli toplu taşımanın yolu, modern ve güvenli araçlardan geçiyor. Esnaf aracını yenileyemezse hizmet kalitesi de ister istemez olumsuz etkilenir. Dolayısıyla burada yapılacak her destek aslında sadece esnafa değil, her gün milyonlarca vatandaşın kullandığı toplu ulaşım sistemine yapılmış bir yatırım olacaktır.
Sonuç olarak Ankara ziyaretimiz bizlere bir kez daha şunu gösterdi: Sorunlarımız hâlâ çok fazla. Ancak artık bu sorunları anlatabilecek, takip edebilecek ve çözüm masasına taşıyabilecek daha güçlü bir temsil gücüne sahibiz. Elbette hiçbir mesele bir günde çözülmeyecek. Ama mücadeleden vazgeçmediğimiz sürece sonuç alacağımıza inanıyorum.
Biz İstanbul özel halk otobüsü esnafı olarak bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da haklı taleplerimizi kararlılıkla dile getirmeye devam edeceğiz. Çünkü istediğimiz ayrıcalık değil; verdiğimiz kamu hizmetinin karşılığını almak, kazanılmış haklarımızın korunması ve daha sürdürülebilir bir toplu taşıma sistemi oluşturulmasıdır. Temennimiz odur ki Ankara’da başlattığımız bu yeni süreç, hem 65 yaş ücretsiz ulaşım desteklerinin yeniden ödenmesi, hem Mülkiyet Kanunu konusunda adil bir çözüm bulunması hem de araç yenilemelerinde KDV yükünün hafifletilmesi açısından sektörümüz için yeni bir dönemin başlangıcı olur. Buna yürekten inanıyor, umut etmeye devam ediyoruz.
